Probiotyk na jelita. Kiedy warto po niego sięgać?

Zdrowie jelit warunkuje dobrą kondycję układu odpornościowego, a więc całego organizmu. W ostatnich latach dużo mówi się także o połączeniu jelita-mózg. Czym jest mikroflora jelitowa i jak dbać o jej równowagę? Czym różnią się probiotyki od prebiotyków? Czy probiotyk na jelita można stosować profilaktycznie? Zapraszamy do lektury kolejnego artykułu na blogu Maczfit, gdzie rozwiejemy wszystkie te wątpliwości!

Zdrowe jelita = dobra odporność

Jelita są bardzo ważną częścią układu pokarmowego. W jelicie cienkim znajdują się liczne enzymy trawienne, które odpowiadają za rozkład spożywanego pokarmu. Enzymy rozkładają makroskładniki na mniejsze części, które następnie zostają wchłonięte do krwi i za jej pomocą przetransportowane do każdej komórki w organizmie. W ten sposób dostarczamy do organizmu składniki odżywcze, w tym również niezbędne składniki mineralne i witaminy.

W jelicie grubym zachodzą procesy, takie jak wchłanianie wody oraz soli mineralnych z resztek pokarmowych. Poza tym jelito grube umożliwia usuwanie niestrawionej treści na zewnątrz.

W jelicie cienkim i grubym znajdują się liczne szczepy bakterii, które żyją w symbiozie z organizmem ludzkim. Tworzą one tak zwaną mikroflorę jelitową.

Mikrobiom jelitowy (inaczej mikrobiota lub mikroflora jelitowa) to pożyteczne bakterie, które zasiedlają jelita. Od kondycji mikroflory jelitowej zależy zdrowie całego organizmu. Bakterie jelitowe mają korzystny wpływ nie tylko na zdrowie jelit, ale również odporność czy masę ciała. Zaburzenia mikroflory jelitowej mogą przyczyniać się do występowania schorzeń układu pokarmowego, takich jak zespół jelita drażliwego (IBS).

W składzie mikrobioty jelitowej znajduje się więcej niż miliard bakterii. Masa mikrobioty to aż 1,5-2 kg, a liczba komórek organizmów, które wchodzą w jej skład, wynosi 10 razy więcej niż komórek budujących ciało człowieka. Dokładny skład mikrobioty jelitowej zależy między innymi od wieku, przyjmowanych leków, stylu życia i diety.

Jak dbać o równowagę mikroflory jelitowej?

Równowagę mikroflory jelitowej zaburzają różne czynniki, takie jak nieodpowiednio zbilansowana dieta, niski poziom aktywności fizycznej, przewlekły stres, używki, długi czas przyjmowania antybiotyków czy uwarunkowania genetyczne.

Zaburzenia prawidłowego funkcjonowania jelit mogą prowadzić do chorób tego narządu, na przykład zakażenia bakterią Helicobacter Pylori, zespołu jelita drażliwego (IBS) czy SIBO – zespołu rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego.

Jak dbać o mikroflorę jelitową? Jednym ze sposobów jest zdrowa dieta uwzględniająca naturalne probiotyki.

Bakterie probiotyczne – co to za związki?

Probiotyki, czyli bakterie kwasu mlekowego, to żywe kultury bakterii, których głównym zadaniem jest dbanie o mikroflorę jelitową i utrzymanie równowagi fizjologicznej w przewodzie pokarmowym.

Do probiotyków zaliczamy między innymi:

• szczepy bakterii Lactobacillus acidophilus,
• bakterie probiotyczne Lactobacillus rhamnosus GG,
• szczepy bakterii z rodzaju Bifidobacterium,
• drożdżaki Saccharomyces boulardii,
• szczepy bakterii Streptococcus thermophilus.

Działanie probiotyków:

• Probiotyki na jelita pomagają w utrzymaniu zdrowej bariery jelitowej.
• Bakterie probiotyczne, produkując w organizmie człowieka kwasy organiczne, nadtlenek wodoru i bakteriocyny, konkurują z drobnoustrojami chorobotwórczymi, uniemożliwiając tym samym ich kolonizację.
• Żywe kultury bakterii biorą udział w rozkładzie węglowodanów, białek i tłuszczów.
• Probiotyki na jelita wykazują działanie łagodzące objawy schorzeń układu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, wzdęcia i mdłości. Dobre bakterie mogą także przynieść ulgę w przypadku dyskomfortu spowodowanego refluksem żołądkowo-przełykowym czy stosowaniem niektórych leków.
• Probiotyki pomagają w kuracji antybiotykowej, odbudowują mikroflorę jelitową po leczeniu.
• Te żywe mikroorganizmy wspierają pracę układu odpornościowego oraz poprawiają ogólną kondycję organizmu.
• Kolejnym ich zadaniem jest wspomaganie trawienia, leczenie biegunek i redukcja stanów zapalnych układu trawiennego.

Probiotyki, prebiotyki, synbiotyki – podobieństwa i różnice

Prebiotyki to kolejny ważny element diety dla zdrowia jelit. Prebiotyki (w przeciwieństwie do probiotyków) to składniki pożywienia, które nie są żywymi drobnoustrojami. Nie zawierają żadnych mikroorganizmów, a jedynie niestrawione substancje stymulujące. Głównym zadaniem prebiotyków jest pobudzanie wzrostu bakterii w jelicie grubym – prebiotyki są więc swego rodzaju pożywką dla probiotyków.

Do grupy prebiotyków zalicza się skrobię, czyli jeden ze składników błonnika pokarmowego. Błonnik nie tylko poprawia perystaltykę jelit i reguluje rytm wypróżnień, ale również wspomaga rozwój pożytecznych bakterii jelitowych. Poza tym badania wskazują, że błonnik pokarmowy zmniejsza ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia i otyłość. Źródłem błonnika są produkty spożywcze, takie jak: pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa, owoce i orzechy.

Prebiotyki i probiotyki wspierają pracę jelit. A co z synbiotykiem? Synbiotyk to kombinacja zarówno probiotyków, jak i prebiotyków, przynosząca szereg korzyści zdrowotnych dla jelit i całego organizmu.

Bakterie probiotyczne w żywności

Wiesz już, jak działa probiotyk i czym różni się od prebiotyku. Pora odpowiedzieć na pytanie: gdzie można znaleźć naturalne probiotyki?

Źródłem naturalnych probiotyków na jelita są przede wszystkim: fermentowane produkty mleczne i kiszonki.

Fermentowane produkty mleczne

Do fermentowanych produktów mlecznych zaliczamy: jogurt naturalny, kefir, zsiadłe mleko, maślankę, mleko acidofilne i inne przetwory z mleka fermentowanego. Jogurt to doskonałe źródło wielu składników odżywczych, między innymi białka, wapnia, żelaza, fosforu oraz witamin z grupy B. Za charakterystyczny smak kefiru i maślanki odpowiada między innymi kwas mlekowy – produkt powstający w wyniku fermentacji.

Mleko acidofilne to napój mleczny z mleka ukwaszonego zakwasem czystych kultur bakterii. Probiotyki znajdujące w fermentowanych produktach mlecznych mają korzystny wpływ na perystaltykę jelit, wspomagają trawienie i przyswajanie składników pokarmowych z żywności. Odgrywają także kluczową rolę w terapii antybiotykowej.

Kiszonki

Kiszonkami nazywamy warzywa i owoce, które zostały poddane procesowi kiszenia. Proces kiszenia to sposób konserwacji żywności, który zachodzi za sprawą fermentacji mlekowej, a konkretnie za pomocą bakterii kwasu mlekowego. W procesie kiszenia cukry proste rozkładane są na kwas mlekowy. Bakterie kwasu mlekowego zmieniają pH warzyw i owoców na niższe (poniżej 4,2 pH), przez co w kiszonkach nie dochodzi do rozwoju szkodliwych i niepożądanych w żywności bakterii gnilnych i drobnoustrojów. Dodatkowe działanie utrwalające wykazują także obecne w kiszonkach bakteriocyny.

Kiszona kapusta to skarbnica składników odżywczych, przede wszystkim witamin z grupy B. Jest też bogatym źródłem witaminy C. Ten produkt probiotyczny ma bardzo dobry wpływ na układ immunologiczny, zapobiega rozwojowi chorób, hamuje infekcje bakteryjne i chorobotwórcze drobnoustroje.

Ogórki kiszone zawierają sporo witamin z grupy B. Ich regularne spożywanie wspiera działanie układu nerwowego, poprawia koncentrację i proces trawienia.

Inne naturalne probiotyki:

• zakwas z buraków,
• kwas chlebowy,
• kimchi – koreańska kiszonka z kapusty pekińskiej,
• rejuvelac – fermentowany napój z kiełkujących nasion pszenicy, żyta, jęczmienia, prosa, gryki i innych ziaren,
• kombucha – symbiotyczna kolonia bakterii i drożdży,
• sery niepoddane pasteryzacji,
• mleko sojowe, kefir sojowy, jogurt kokosowy – roślinne zamienniki fermentowanego nabiału.

Probiotyki na jelita w postaci suplementów diety

Na rynku znajdziesz obecnie liczne suplementy diety na jelita. W preparatach zazwyczaj dominują bakterie z rodzajów Lactobacillus (na przykład Lactobacillus rhamnosus GG) oraz Saccharomyces boulardii.

Preparaty zawierające probiotyki dostępne są z reguły w formie doustnej, czyli w formie kapsułek. Ich stosowanie należy poprzedzić konsultacją lekarską. Wybierając probiotyk, warto uważnie przeanalizować jego skład.

Aby produkt mógł zyskać miano probiotyku, musi spełniać następujące kryteria:

• pochodzenie – musi pochodzić z naturalnej i zdrowej flory bakteryjnej jelita grubego człowieka,
• przynależność – musi należeć do ściśle określonego rodzaju i gatunku,
• bezpieczeństwo – bezpieczny dla ludzi, brak właściwości chorobotwórczych i toksycznych,
• odporność – na działanie soku żołądkowego, soli, żółci i enzymów trawiennych,
• aktywność – antagonista w stosunku do niekorzystnie działających bakterii zasiedlających florę jelitową,
• wiarygodność – korzystne działanie potwierdzone naukowo,
• niezmienność – probiotyk musi zachować swoje właściwości w procesach przetwórczych, a także podczas przechowywania.

Probiotyki na jelita – dla osób zmagających się z zespołem jelita drażliwego i nie tylko

Probiotyki najczęściej są wykorzystywane w leczeniu i zapobieganiu następującym dolegliwościom:

• biegunki,
• alergie pokarmowe,
• stany zapalne żołądka,
• przewlekłe zaparcia,
• przewlekłe stany zapalne jelit,
• zespół jelita drażliwego,
• próchnica zębów.

Jeśli zmagasz się z daną dolegliwością, skonsultuj się z lekarzem. Probiotyk stosowany w odpowiednich ilościach łagodzi dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Oprócz probiotyków i prebiotyków w walce z zaburzeniami pracy jelit pomocne mogą okazać się leki osłonowe na żołądek i jelita dostępne bez recepty. Ich przyjmowanie również warto skonsultować z lekarzem.

Probiotyki na jelita. Czy warto?

Probiotyki działają w układzie pokarmowym, pomagają w leczeniu IBS (zespołu jelita drażliwego) i innych dolegliwości trawiennych (takich jak zgaga, zaparcia czy grypa jelitowa). Korzystnie wpływają także na odporność, poprawiając ogólną kondycję organizmu.

Probiotyk warto stosować podczas schorzeń układu pokarmowego, antybiotykoterapii i nawracających infekcji oraz dolegliwości trawiennych.

Najlepsze probiotyki to te, które pochodzą z żywności. Żaden suplement diety nie zastąpi zdrowego, odpowiednio zbilansowanego jadłospisu. Wprowadź do diety fermentowane produkty mleczne i kiszonki i zyskaj zdrowie! Twoje jelita z pewnością Ci za to podziękują – dobrą odpornością i lepszym samopoczuciem. 

Weronika Krawczyk