Maltitol – czy jest zdrowym zamiennikiem cukru?

Produkty z etykietą „bez cukru” często opierają swoją słodycz na zamiennikach, a jednym z najpopularniejszych jest maltitol. Zapewnia smak niemal identyczny z tradycyjnym cukrem (sacharoza), ale dostarcza o połowę mniej kalorii i nie szkodzi zębom. Mimo tych zalet, jego nadmierne spożycie może prowadzić do problemów trawiennych. Poznaj jego dokładne właściwości i czy jest dla Ciebie odpowiedni.

Czym jest maltitol?

Maltitol to popularny zamiennik cukru, należący do grupy alkoholi cukrowych, zwanych również poliolami. Pod względem chemicznym jest dwucukrem, który składa się z połączonych cząsteczek glukozy i sorbitolu. Pozyskuje się go z naturalnej skrobi, najczęściej kukurydzianej lub pszenicznej, w procesie uwodornienia maltozy. Choć jego nazwa może sugerować związek z alkoholem etylowym, nie ma on właściwości odurzających.

Swoją popularność jako zamiennik cukru maltitol zawdzięcza kilku kluczowym właściwościom:

• Słodycz i smak – jego słodycz stanowi 75–90% słodyczy sacharozy, przy smaku i konsystencji niemal nieodróżnialnych od cukru.
• Niższa kaloryczność – dostarcza ok. 2,4 kcal/g, czyli niemal o połowę mniej kalorii niż cukier (4 kcal/g).
• Niski indeks glikemiczny (IG) – jego IG wynosi ok. 35, co sprawia, że podnosi poziom glukozy we krwi w znacznie mniejszym stopniu niż tradycyjny cukier.
• Zdrowie zębów – jest przyjazny dla zębów – bakterie w jamie ustnej go nie metabolizują, dzięki czemu nie powoduje próchnicy.

Produkcja i zastosowania maltitolu

Proces produkcji maltitolu polega na enzymatycznej hydrolizie skrobi, w wyniku której powstaje syrop o wysokiej zawartości maltozy. Następnie maltoza poddawana jest procesowi uwodornienia (hydrogenacji), co prowadzi do przekształcenia jej w maltitol. W zależności od potrzeb technologicznych występuje on w formie krystalicznego proszku lub gęstego syropu.

Maltitol znajduje szerokie zastosowanie, głównie w przemyśle spożywczym i farmaceutycznym. W produktach pełni on funkcję nie tylko środka słodzącego, lecz także stabilizatora, wypełniacza oraz substancji utrzymującej wilgoć. 

Można go znaleźć m.in. w:

• słodyczach: czekoladach, batonach proteinowych, ciastkach, cukierkach, żelkach i gumach do żucia,
• wypiekach i deserach: lodach, jogurtach, dżemach i galaretkach,
• produktach farmaceutycznych i suplementach: syropach na kaszel i preparatach witaminowych.

Wpływ maltitolu na organizm

Maltitol jest wchłaniany tylko częściowo w jelicie cienkim, jego niewchłonięta część ulega fermentacji w jelicie grubym. Może to skutkować dolegliwościami trawiennymi (wzdęcia, gazy), a w większych dawkach – efektem przeczyszczającym. Z tego powodu produkty, w których zawartość polioli przekracza 10%, muszą posiadać stosowne ostrzeżenie na etykiecie. Ponadto proces ten może również wpływać na skład mikrobioty jelitowej.

Maltitol a inne słodziki – ksylitol i erytrytol

Często pojawia się pytanie, jak maltitol wypada na tle innych polioli, takich jak ksylitol czy erytrytol. Każdy z nich ma nieco inne właściwości, które warto znać, wybierając słodzik dla siebie.

• Kaloryczność: maltitol (2,4 kcal/g) i ksylitol (2,4 kcal/g) mają zbliżoną wartość energetyczną. Wyróżnia się tu erytrytol, który jest praktycznie bezkaloryczny (0,2 kcal/g).
• Indeks glikemiczny: maltitol ma IG na poziomie 35, co oznacza, że w pewnym stopniu wpływa na poziom cukru we krwi. Ksylitol ma niższy IG (ok. 12), a erytrytol najniższy (IG = 0), co czyni go najbezpieczniejszą opcją dla diabetyków.
• Wpływ na układ pokarmowy: wszystkie poliole spożywane w nadmiarze mogą powodować efekt przeczyszczający. Jednak erytrytol jest zazwyczaj najlepiej tolerowany przez organizm, ponieważ w większości wchłania się w jelicie cienkim i jest wydalany z moczem w niezmienionej formie, co minimalizuje ryzyko wzdęć i biegunek.

Przeciwwskazania i zalecenia dotyczące maltitolu

Maltitolu powinny unikać osoby cierpiące na schorzenia układu pokarmowego. Zalicza się go do grupy FODMAP (węglowodanów słabo wchłanianych i łatwo fermentujących), dlatego pacjenci z zespołem jelita drażliwego (IBS) muszą na niego uważać, by nie nasilać objawów takich jak bóle brzucha, wzdęcia czy biegunki.
Kluczem jest umiarkowane spożycie maltitolu. U dorosłych dawka przekraczająca 30–50 gramów na dobę może wywołać niepożądane efekty uboczne, choć tolerancja na tę substancję jest kwestią indywidualną. Najlepiej więc zaczynać od małych ilości i obserwować reakcję organizmu, a szczególną ostrożność zaleca się w przypadku osób starszych oraz dzieci.

Maczfit

Maczfit to jeden z liderów w branży cateringu dietetycznego w Polsce. Nad posiłkami pracuje zespół wykwalifikowanych dietetyków i kucharzy, a certyfikaty i wyróżnienia potwierdzają jakość usługi. Naszą misją jest zmiana nawyków żywieniowych Polaków, co staramy się osiągnąć również poprzez publikowane przez nas treści.