Czy ostre jedzenie jest zdrowe?

Jedni za nim przepadają, inni omijają szerokim łukiem. Moda na ostre jedzenie zawitała do nas z krajów dalekowschodnich. W orientalnej kuchni nie brakuje wyrazistych przypraw, takich jak: kurkuma, imbir, chili czy czosnek. W tym artykule odpowiemy na pytanie: czy ostre jedzenie jest zdrowe? Sprawdzimy także, jakich ostrych przypraw nie może zabraknąć w kuchni prawdziwego smakosza.

Ostre przyprawy – wszystko przez kapsaicynę

Zastanawiałeś się kiedyś, co sprawia, że wybrane produkty czy dania są ostre? Głównym „winowajcą” jest kapsaicyna – organiczny związek chemiczny pochodzenia naturalnego należący do grupy alkaloidów. Kapsaicyna jest wytwarzana przez rośliny rodzaju pieprzowców z rodziny psiankowatych i odpowiada za ich ostry, wręcz piekący smak. Dla celów przemysłowych pozyskuje się ją głównie z papryki chilli. Kapsaicynę znajdziemy w różnych odmianach papryki (jalapeno, piri-piri czy habanero) oraz pieprzu cayenne.

Różne odmiany papryk zawierają różne ilości alkaloidu, a co za tym idzie: różna jest siła ich właściwości drażniących. Do określania pikantności przypraw powstała skala ostrości Scoville’a. Czysta kapsaicyna ma ostrość 16 mln SHU (Scoville Heat Unit). Za najostrzejszą przyprawę na całym świecie uważa się obecnie paprykę Carolina Reaper, osiągającą średnio 1,5 mln SHU.

Kapsaicyna odpowiada za ostry smak przypraw oraz w odpowiednich dawkach wykazuje szereg właściwości zdrowotnych. Jak związek działa na organizm?

• Kapsaicyna ma właściwości antybakteryjne, przeciwdrobnoustrojowe i antyoksydacyjne.
• Badania wykazały, że jedzenie potraw z kapsaicyną obniża ciśnienie krwi.
• Produkty z kapsaicyną mają korzystny wpływ na metabolizm – uważane są za „naturalne spalacze tłuszczu”, które przyspieszają odchudzanie. Poza tym kapsaicyna pomaga obniżyć poziom glukozy we krwi.
• W badaniach naukowych wykazano także pozytywny wpływ kapsaicyny na łagodzenie objawów uporczywego, niealergicznego nieżytu nosa.
• Preparaty z kapsaicyną są polecane osobom zmagającym się z nadmiernym wypadaniem włosów.
• Spożywanie ostrego jedzenia może także poprawiać samopoczucie. Kapsaicyna oddziałuje na receptory bólowe w Twoich ustach i wywołuje mniej lub bardziej subtelne uczucie pieczenia. Reakcją mózgu na ostre jedzenie jest uwalnianie endorfin, zwanych hormonami szczęścia, które pomagają uśmierzyć ból i zapewniają dobry nastrój.

Czy ostre potrawy są zdrowe?

Znasz już główne właściwości kapsaicyny i wiesz, że może przynosić wiele korzyści zdrowotnych organizmowi. Czy zatem ostre jedzenie jest zdrowe? Odpowiedź na to pytanie brzmi: to zależy. Spożywanie produktów z kapsaicyną w odpowiednich dawkach jest zdrowe i bezpieczne. Należy pamiętać jednak, że nadmiar zawsze szkodzi. Poza tym reakcja organizmu na ostre jedzenie jest kwestią indywidualną. Niektórzy mają wysoki próg ostrości, doceniają walory smakowe ostrych potraw i pikantne jedzenie nie robi na nich żadnego wrażenia. Inni bardzo szybko czują w ustach uczucie pieczenia i inne skutki uboczne wywołane zjedzeniem ostrych potraw (ból brzucha, wzdęcia, zgagę). Komponując dietę, zawsze należy brać pod uwagę swój stan zdrowia. W niektórych jednostkach chorobowych organizm nie toleruje ostrych potraw, a ich spożywanie nasila dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Pikantne potrawy spożywane w nadmiarze mogą powodować następujące dolegliwości:

• bóle brzucha,
• wzdęcia,
• zgagę,
• duszności,
• łzawienie oczu,
• nadmierne pocenie się.

Z ostrego jedzenia muszą zrezygnować osoby z:

• chorobą refluksowo-przełykową (ostre jedzenie nasila zgagę),
• stanami zapalnymi jelit,
• chorobami wątroby,
• chorobami wrzodowymi żołądka i dwunastnicy,
• infekcjami przebiegającymi z gorączką,
• nadwrażliwością żołądka,
• zaleceniami do stosowania diety lekkostrawnej (na przykład po przebytych zabiegach chirurgicznych).

Czy ostre jedzenie odchudza?

Ostre jedzenie „podkręca metabolizm” i może być pomocne w skutecznej redukcji masy ciała.

Same przyprawy nie mają wielu kilokalorii i warto ich często używać w kuchni, aby poprawiać smak i aromat dań oraz przekąsek. Poza tym to właśnie niektóre przyprawy są jednym z najsilniejszych aktywatorów metabolizmu.

Na przyspieszenie procesów przemiany materii polecane są głównie: pieprz, ostra papryka i korzeń imbiru. Głównymi składnikami tych roślin są odpowiednio: piperyna (pieprz), kapsaicyna (papryka) i gingerol (imbir). To te substancje są w największej mierze odpowiedzialne za charakterystyczny smak poszczególnych przypraw. A co ważne – wzmagają wytwarzanie energii przez organizm nawet o kilkanaście procent, zatem ich spożycie bardzo przyspiesza metabolizm i ma korzystny wpływ na proces odchudzania.

Warto pamiętać, że samo jedzenie pikantnych dań nie sprawi, że masa ciała ulegnie zmniejszeniu. W zdrowej diecie odchudzającej ważne są: zastosowanie odpowiedniego deficytu kalorycznego i zwiększenie aktywności fizycznej.

Ostre przyprawy, które warto mieć w swojej kuchni

Niektórzy doprawiają danie „do smaku” tylko solą i pieprzem. Inni nie wyobrażają sobie kuchni bez całej szuflady różnorodnych przypraw, gdyż wyraziste i ostre dania sprawiają im przyjemność.

Aby zadbać o zdrowie, warto wybierać te przyprawy, które mają prosty skład i naturalne składniki. W sklepach nie brakuje gotowych mieszanek przypraw, które zawierają mnóstwo sztucznych substancji. Jedzenie takich mieszanek w nadmiarze jest niezdrowe.

Lubisz wyraziste i pikantne potrawy? Te przyprawy powinieneś mieć w swojej kuchni.

Ostre jedzenie – pieprz cayenne i papryczka chili

W sklepach znajdziesz różne odmiany pieprzu, jednak do ostrych dań najlepiej nadaje się pieprz cayenne.

Pieprz cayenne to tak naprawdę sproszkowana, roczna papryka chilli o lekko aromatycznym bukiecie. Przyprawa pasuje przede wszystkim do owoców morza i jajek.

Pikantne jedzenie z pieprzem cayenne pozwala zadbać o zdrowie układu sercowo-naczyniowego. Zawarta w pieprzu kapsaicyna reguluje ciśnienie krwi, a piperyna ma działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i przeciwbólowe. Poza tym piperyna oddziałuje na układ nerwowy – poprawia koncentrację i samopoczucie. Ostre potrawy z pieprzem cayenne należą do spalaczy tłuszczu. Piperyna działa na organizm oczyszczająco oraz wspomaga procesy przemiany materii.

Ostre przyprawy mają jedną królową i jest nią papryczka chili. Bez niej pikantne jedzenie nie miałoby charakterystycznego piekącego smaku i aromatu.

Papryczkę chili znajdziemy w jedzeniu pochodzącym z kuchni meksykańskiej, tajskiej, chińskiej czy hiszpańskiej. Jest głównym składnikiem znanej meksykańskiej potrawy chili con carne.

„Polskie” ostre przyprawy – czosnek i chrzan

Wymieniając ostre przyprawy, nie możemy zapominać także o typowo polskich reprezentantach. Czosnek to bulwa rośliny o ostrym i długotrwałym zapachu, która charakteryzuje się równie ostrym i gryzącym smakiem. Przyprawa dodawana jest głównie do mięs, sosów i masła. Czosnek to naturalny antybiotyk, który dodatkowo przyspiesza trawienie.

Wyraziste i ostre jedzenie – korzeń imbiru i kurkuma

Nieco łagodzimy smaki, ale wciąż pozostajemy przy pysznym, aromatycznym i wyrazistym jedzeniu.

Imbir to kłącze o słodko-cierpkim, ostrym smaku. Przyprawa idealnie sprawdza się do przygotowywania dań kuchni azjatyckiej (głównie marynat i sosów, zwłaszcza do kurczaka). Imbir pasuje również do jedzenia „na słodko”, dodawany jest dla zaostrzenia aromatu do ciast, konfitur, piwa, wina i herbaty.

Korzeń imbiru wykazuje właściwości przeciwzapalne i antybakteryjne. Poza tym jest jednym z najlepszych naturalnych spalaczy tłuszczu. Imbir korzystnie wpływa na przewód pokarmowy – pobudza wydzielanie enzymów trawiennych, neutralizuje kwasy żołądkowe i zapobiega wzdęciom. Wykazuje również działanie termogeniczne – rozgrzewa organizm i podkręca przemiany metaboliczne.

Kurkuma to charakterystyczna, barwiąca na żółto przyprawa, zwana szafranem indyjskim. Jest sproszkowanym kłączem o lekko ziemistym i cierpkim, a jednocześnie gorzkawym smaku. Kurkumę wykorzystuje się głównie do dań curry, a także mięs (przede wszystkim jagnięciny) i warzyw.

Ta żółta przyprawa ma również właściwości spalające tłuszcz. Wszystko dzięki zawartej w niej kurkuminie, która może w widoczny sposób przyspieszać redukcję masy ciała. Kurkumina zmniejsza leptynooporność, czyli niewrażliwość komórek organizmu na leptynę – hormon regulujący apetyt. Poza tym ogranicza rozrost komórek w tkance tłuszczowej. Szybsze spalanie tkanki tłuszczowej to jednak nie wszystko. Kurkuma jest bardzo zdrową przyprawą, zawiera naturalne antyoksydanty, wykazuje właściwości przeciwzapalne, antybakteryjne i przeciwnowotworowe.

Pikantne jedzenie z różnych stron świata

Lubisz ostre jedzenie? Zrób „Dzień Pikantnych Potraw” i zaproś do stołu najbliższych. Uwzględnij w menu najlepsze składniki i potrawy, takie jak: aromatyczne curry, ostre chili con carne, zupę Tom Yum i wieprzowinę po chińsku z ananasem. Smacznego! 

Barbara Szczepańska-Więcławek